Facebook

Musical polsko-ukraiński · Fundacja Reja · 15 lat

Nie zamykaj

Не зачиняй

Pięćdziesiąt minut o tym, co dzieje się w szkolnym korytarzu, zanim ktokolwiek zdąży powiedzieć złe słowo. Gra młodzież z wielu krajów – po polsku i po ukraińsku.

Terminy Dla szkół
Plakat spektaklu Nie zamykaj – Fundacja Reja
Premiera
2 października 2026, 18:00
Miejsce
Fort Borek, Kraków
Czas trwania
ok. 50 minut
Języki
polski i ukraiński
Wiek widzów
od 11 lat
Wstęp
bezpłatny
O spektaklu

Drzwi nie są rekwizytem. Są postacią

Na scenie stoi jedna rzecz, która się nie zmienia: drewniana futryna bez ścian. Wszystko inne – światło, projekcje, ludzie – przepływa wokół niej.

„Nie zamykaj" to musical społeczny o piętnastolatkach, którzy trafiają na siebie w krakowskiej szkole i przez chwilę nie wiedzą, co z tym zrobić. Roman przyjechał z Kijowa z mamą i babcią. Julia mieszka tu od zawsze i śpiewa tylko wtedy, kiedy nikt nie słyszy. Między nimi jest jeszcze czworo innych – każde z własnym powodem, żeby nie pasować.

Nie ma tu scen bójki, nie ma efektownego złoczyńcy i nie ma morału wypowiedzianego wprost. Jest to, co naprawdę robi robotę w szkole: komentarz rzucony przy szafkach, spojrzenie, cisza, która zapada, kiedy ktoś wchodzi do klasy. I jest muzyka, która okazuje się jedynym językiem, w którym wszyscy są u siebie.

Tytuł jest jednocześnie prośbą i poleceniem. Nie zamykaj drzwi. Nie zamykaj się. Nie zamykaj innych.

Zamknięte

Kiedy Roman zostaje w pokoju, kiedy rodzice zakazują, kiedy Adam odwraca wzrok.

Zatrzaśnięte

Po tym, co dzieje się za szkołą. Kiedy świat mówi „nie" i nie tłumaczy się z tego.

Uchylone

Kiedy babcia przynosi nagranie. Kiedy Adam kiwa głową. Jest nadzieja, nie ma pewności.

Otwarte

W finale. Nikt ich nie trzyma – po prostu zostają otwarte.

Opowieść

Trzy części, jedna futryna

Spektakl prowadzi widza od pierwszego dnia w nowej szkole do koncertu, którego nikt się nie spodziewał.

Część I

Spotkanie

Roman ma piętnaście lat i ciężar, którego nie powinien dźwigać: dziadek niedawno zmarł, mama nosi w sobie wojnę, babcia – Gruzinka, która pół życia temu też była tu obca – nosi pamiątki. W nowej szkole Roman jest „tym Ukraińcem". Adam, lider szkolnego zespołu, widzi w nim zagrożenie – nie dlatego, że Roman jest obcy, tylko dlatego, że Roman jest dobry. Na przerwie Roman siada pod ścianą i gra. Muzyka przyciąga Wiktorię, Aleksandrę, Marka. A potem przychodzi Julia z propozycją wspólnego tworzenia.

Część II

Konflikt

Grupa spotyka się na korytarzu – w miejscu, które nie należy do nikogo. Julia pierwszy raz śpiewa przy ludziach. Ale świat zewnętrzny nie odpuszcza: rodzice Julii są niechętni wobec nowych kontaktów, mama Romana prosi, żeby się nie wychylał, a Adam traci grunt pod nogami i nie umie się do tego przyznać. To, co zaczęło się od komentarzy, kończy się tam, gdzie kończyć się nie powinno. Adam stoi sam i pierwszy raz widzi konsekwencje ciszy, którą wybierał zamiast sprzeciwu.

Część III

Światło

Roman zamyka drzwi i przestaje grać. Punktem zwrotnym jest głos, który przychodzi z przeszłości – stare nagranie po ukraińsku, z napisami w projekcji, o tym, że kiedyś ktoś w tej rodzinie też wybrał wbrew strachowi. Adam zostaje sam w pustym pomieszczeniu. Finał nie jest pojednaniem wszystkich ze wszystkimi – jest szansą, podaną dość szorstko, po polsku i po ukraińsku, w jednej piosence.

Bohaterowie

Sześcioro, którzy nie pasują

Żadne z nich nie jest ilustracją tezy. Każde ma powód, dla którego robi to, co robi – także ten, który krzywdzi.

Roman · 15 lat · Kijów

Gra na gitarze

Jedyny mężczyzna w domu, odkąd zmarł dziadek. Przyjechał z mamą i babcią. Muzyka jest jedyną rzeczą, w której nie musi tłumaczyć, skąd jest.

Julia · 15 lat · Kraków

Śpiewa, kiedy nikt nie słyszy

Rodzice z ambicjami planują jej życie, nie zważając na marzenia córki i jej talent.

Adam · lider zespołu

Zamienia talent na „obcość"

Nie jest okrutny z natury. Jest przestraszony i otoczony ludźmi, którzy mu przytakują. Nie umie przyznać, że ktoś jest lepszy – więc nazywa to inaczej.

Marek · raper

Słowa zamiast pięści – prawie

Outsider z wyboru, z zasadami, których nie łamie nawet wtedy, gdy to kosztuje. Nie śpiewa i nie gra. Rozbiera ludzi na czynniki pierwsze bez jednego wulgaryzmu.

Wiktoria · wolontariuszka

Dziewczyna znikąd

Adoptowana jako niemowlę, nie ma odpowiedzi na pytanie „skąd jesteś?". Uznała, że tożsamość to nie papier z archiwum, tylko to, co robisz dla innych.

Aleksandra · była wokalistka

Zna Adama od środka

Odeszła z zespołu po upokorzeniach, których nikt nie nazwał po imieniu. Mówi o Adamie bez nienawiści – raczej ze smutkiem.

Dwa języki, jedna scena

Ukraiński nie jest tu tłem

Sceny rodzinne po ukraińsku

Dom Romana mówi swoim językiem – z polskimi napisami w projekcji. Sceny polskie dostają napisy ukraińskie. Widz polski i widz ukraiński znajdują na scenie swoją perspektywę, nie streszczenie cudzej.

Muzyka jako język trzeci

Część piosenek napisała do spektaklu Alona Nekrasova – to kompozycje oryginalne, powstałe dla tych postaci. Obok nich pojawiają się utwory wykonywane w oryginalnym kształcie, m.in. „Wieża Babel" z musicalu „Metro" w scenie finałowej.

Dlaczego bez wielkich słów

Scenariusz konsekwentnie unika deklaracji. Integracja nie jest tu tematem wykładu – jest czymś, co się dzieje albo nie dzieje między osobami na przerwie.

Kto gra

Obsada to wolontariusze

Na scenie nie ma zawodowych aktorów. Są nastolatki w wieku 11–16 lat z Polski, Ukrainy, Meksyku i Białorusi, które przez kilka miesięcy przychodziły na próby w piątkowe popołudnia.

Wolontariusze-aktorzy

Rekrutacja i opieka nad grupą to zadanie Wielokulturowego Centrum Wolontariatu Fundacji Reja. Udział w spektaklu to dla części z nich pierwszy kontakt ze sceną – i pierwsza sytuacja, w której ich język jest atutem, a nie problemem.

Uczniowie NSPS im. UNICEF i seniorzy

Uczniowie Niepublicznej Szkoły Podstawowej Specjalnej im. UNICEF oraz seniorzy pojawiają się w materiałach do projekcji. Nie jako ilustracja – jako współautorzy tego, co widać nad sceną.

Warsztaty wokalno-aktorskie

Przed próbami sytuacyjnymi grupa przeszła cykl warsztatów wokalno-aktorskich prowadzonych przez Alonę Nekrasovą – od emisji głosu po pracę z mikroportem.

Chcesz dołączyć do wolontariatu?

Wielokulturowe Centrum Wolontariatu prowadzi nabór do kolejnych działań Fundacji. Napisz na wolo@fundacjareja.eu

Terminarz

Kiedy i dla kogo gramy

Wszystkie pokazy odbywają się w Centrum Kultury Podgórza – Fort Borek, ul. Forteczna 146 w Krakowie. Wstęp jest bezpłatny, liczba miejsc ograniczona.

18 IX 2026Prapremiera dla seniorówDom Seniora Armada – pokaz zamkniętyOdbyło się
2 X · 18:00PremieraWieczór jubileuszowy 15-lecia Fundacji RejaZaproszenia imienne
14 X · 16:00Pokaz szpitalnyUniwersytecki Szpital Dziecięcy, ul. Wielicka – pokaz zamkniętyPokaz zamknięty
15 X · 10:00Pokaz dla dyrektorów i nauczycieliZgłoszenia do 5 październikaZgłoś udział
21 X · 10:00Pokaz dla szkółGrupy zorganizowane – rezerwacja miejsc mailowoRezerwuj
27 X · 10:00Pokaz dla szkółGrupy zorganizowane – rezerwacja miejsc mailowoRezerwuj
Rezerwacja miejsc

Wybierz przy terminie „Rezerwuj” lub „Zgłoś udział”. W wiadomości uzupełnij nazwę szkoły, liczbę uczniów i opiekunów oraz dane kontaktowe.

niezamykaj@fundacjareja.eu

Informacje o przetwarzaniu danych osobowych: Polityka prywatności.

Dla szkół

Pięćdziesiąt minut, o których da się rozmawiać na godzinie wychowawczej

Spektakl jest krótki celowo – mieści się w jednym wyjściu szkolnym i zostawia klasie temat, który wraca sam.

Dla kogo

Klasy 5–8 szkoły podstawowej i szkoły ponadpodstawowe. Bohaterowie mają tyle lat, co widownia, i mówią jej językiem.

O czym będzie rozmowa

  • Jak wygląda wykluczenie, zanim ktokolwiek kogoś uderzy
  • Rola świadka – i cena milczenia
  • Dwujęzyczność jako zasób, nie deficyt
  • Wolontariat jako coś, co się robi, a nie deklaruje

Organizacja wyjścia

  • Pokazy o 10:00 – wyjście mieści się w dwóch godzinach lekcyjnych plus dojazd
  • Wstęp bezpłatny, bez opłat dodatkowych
  • Prosimy o jednego opiekuna na grupę zgodnie z regulaminem szkoły
  • Potwierdzenie liczby miejsc otrzymacie mailem – na jego podstawie przygotowujemy widownię
  • Niebawem do pobrania będą: scenariusze lekcji języka polskiego i godziny wychowawczej odwołujące się do spektaklu
Dostępność

Zanim przyjedziecie

Napisy w dwóch językach

Sceny ukraińskie mają napisy polskie, sceny polskie – ukraińskie. Napisy są częścią projekcji, widoczne z całej widowni.

Bez scen przemocy fizycznej

Kulminacja konfliktu jest pokazana środkami teatralnymi – światłem, dźwiękiem i reakcją bohaterów, nie inscenizowaną bójką.

Budynek zabytkowy

Fort Borek to obiekt historyczny. Jeśli w grupie są osoby z ograniczoną mobilnością, napisz do nas przed rezerwacją – sprawdzimy trasę dojścia i przygotujemy miejsca.

Film z napisami i PJM

Po zakończeniu cyklu pokazów planujemy udostępnić bezpłatnie online zapis spektaklu z napisami polskimi i ukraińskimi oraz tłumaczeniem na polski język migowy.

Twórcy

Kto to zrobił

Scenariusz: Anna Czudecka-Wrona

Reżyseria: Joanna Morawiec

Muzyka: Alona Nekrasova

Teksty piosenek: Anna Czudecka-Wrona, Alona Nekrasova

Choreografia: Wiktoria Węgiełek

Warsztaty wokalno-aktorskie: Alona Nekrasova

Projekcje: Maciej Gomułka

Rejestracja filmowa, napisy, fotografia: Maciej Gomułka

Realizacja materiałów, montaż, technika: Omar Hamed

Asystentka produkcji: Anna Czudecka-Wrona

Produkcja: Fundacja Wspierania Kultury i Języka Polskiego im. Mikołaja Reja

Pytania

Najczęściej pytacie o to

Czy wstęp jest płatny?
Nie. Wszystkie pokazy są bezpłatne – spektakl powstał ze środków publicznych i nie sprzedajemy na niego biletów.
Od jakiego wieku?
Od 11 lat. Spektakl dotyka przemocy rówieśniczej i doświadczenia uchodźstwa, ale pokazuje je bez scen drastycznych. Dla młodszych dzieci temat może być po prostu nieczytelny.
Nie znam ukraińskiego. Zrozumiem?
Tak. Każda scena grana po ukraińsku ma polskie napisy w projekcji. Działa to też w drugą stronę – widzowie ukraińskojęzyczni dostają napisy do scen polskich.
Jak zarezerwować miejsca dla klasy?
Napisz na niezamykaj@fundacjareja.eu: termin, nazwa szkoły, liczba uczniów i opiekunów, kontakt do osoby odpowiedzialnej. Odeślemy potwierdzenie z przydzieloną liczbą miejsc.
Czy będą zdjęcia i nagrania z widowni?
Tak – spektakl jest rejestrowany, a wydarzenia dokumentujemy fotograficznie. Informacja o przetwarzaniu danych znajduje się na stronie fundacjareja.eu/rodo. Jeśli ktoś z Waszej grupy nie chce znaleźć się w kadrze, powiedzcie nam przed pokazem – posadzimy tę grupę poza obszarem rejestracji.
Czy spektakl da się zagrać u nas w szkole?
Scenografia jest lekka, ale spektakl wymaga nagłośnienia bezprzewodowego i projekcji. Napisz do nas – sprawdzimy, czy Wasza sala daje taką możliwość.
Finansowanie

Kto za tym stoi

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu dotacyjnego „Różnorodność Językowa” Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej. Fundacja im. Mikołaja Reja Instytut Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej
FUNDACJA Mikołaja Reja
Powered by  Zgodności ciasteczek z RODO
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.